Nhằm để hướng dẫn nông dân & Hợp tác xã (HTX) học tập kinh nghiệm về việc phát triển mô hình sản xuất rau an toàn đáp ứng cho nhu tiêu thụ, Sở Nông nghiệp & PTNT  An Giang được sự hỗ trợ của Chương trình Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt - Đức (GTZ) đã tổ chức chuyến tham quan mô hình sản xuất và tiêu thụ rau tại Đà Lạt và Củ Chi cho các nông dân và HTX tiêu biểu sản xuất rau tại huyện Chợ Mới từ ngày 28/10/2007 đến 01/11/2007.

Tình hình quản lý chất lượng rau tại Đà Lạt

Phần lớn rau sản xuất tại Đà Lạt đều được cung cấp cho các siêu thị ở TP Hồ Chí Minh và các tỉnh ở miền Tây Nam Bộ. Hiện các doanh nghiệp thu mua rau an toàn tại Đà Lạt thực hiện hợp đồng với các HTX trồng rau nhằm để có nguồn cung cấp rau ổn định quanh năm và các HTX thu gom rau của các xã viên và đồng thời cũng tiến hành quản lý chất lượng rau theo tiêu chuẩn của nhà doanh nghiệp.

Hiện tại Sở Nông nghiệp Lâm Đồng thực hiện kiểm tra chất lượng rau và đồng thời cấp giấy chứng nhận rau an toàn cho các hộ, cá nhân sản xuất rau tại Tp Đà Lạt bằng việc cử cán bộ Chi cục Bảo vệ thực vật (BVTV) tỉnh Lâm Đồng kiểm tra chất lượng rau bằng Testkit tại các chủ vựa tại TP Đà Lạt và sau khi kiểm tra xong, nếu có phát hiện dư lượng thuốc BVTV thì cán bộ Chi cục BVTV sẽ thông báo đến chủ vựa biết sản phẩm nào không đạt chất lượng và qua đó các chủ vựa sẽ biết được nông dân nào sản xuất rau có dư lượng thuốc BVTV mà có hướng khuyến cáo. Đây là một điểm mới và có hiệu quả trong việc quản lý chất lượng rau tại Đà Lạt so với tình hình quản lý chất lượng rau tại tỉnh An Giang vì hiện nay, tại An Giang hầu hết các sản phẩm rau bán tại chủ vựa đều do nhiều nguồn cung cấp khác nhau nên các chủ vựa tại An Giang không xác định cụ thể người cung cấp, do đó vấn đề dư lượng thuốc BVTV trên rau rất khó kiểm soát.

Sản xuất rau sạch tại Đà lạt

Ngoài việc quản lý chất lượng nhằm công nhận sản phẩm rau an toàn, Đà Lạt cũng có mô hình sản xuất rau sạch. Cụ thể là mô hình của HTX Xuân Hương. Đây là mô hình mới và sản xuất đạt trình độ tương đối cao: Rau được trồng trong nhà lưới nhằm hạn chế côn trùng gây hại và mưa đá. HTX có 20ha chuyên sản xuất rau sạch có áp dụng các tiến bộ kỹ thuật (Trồng trong nhà lưới có mái che Plastic, phân bón hữu cơ vi sinh, tưới nước tự động, phòng trừ sâu bệnh tổng hợp, sản xuất theo quy trình an toàn, đặc biệt là chọn các loại giống tốt). Bên cạnh đó, HTX còn có hơn 10ha của xã viên trong HTX đang trồng rau theo đơn đặt hàng của HTX. Khi có nhu cầu tiêu thụ cao, HTX hợp đồng thêm với một số tổ nông dân trồng rau theo quy trình an toàn để bổ sung nguồn hàng. Sau mỗi vụ thu hoạch, bình quân một công (1.000m²), người nông dân trồng rau trong nhà lưới có lợi nhuận khoảng 5 triệu đồng. Rau của HTX Xuân Hương cung cấp cho Metro Đà Lạt và các siêu thị tại TP Hồ Chí Minh theo hợp đồng tiêu thụ. HTX hiện nay đã thiết lập Trang Web để giới thiệu sản phẩm rau an toàn và hiện giao dịch với các đơn vị thu mua rau qua Internet.

Mô hình sản xuất rau an toàn Liên tổ Tân Phú Trung, huyện Củ Chi,  TPHCM

Liên tổ sản xuất rau có khoảng 100ha sản xuất rau, trong đó có 10ha rau ăn lá. Hiện có 6 tổ liên kết sản xuất rau thường xuyên cung cấp rau cho liên tổ làm đầu mối trung gian cung cấp cho các Coopmart và các bếp ăn tập thể. Các tổ liên kết sản xuất rau thực hiện mô hình nhà lưới hở để bảo vệ rau không bị ảnh hưởng trong điều kiện thời tiết bất lợi nhất là vào mùa mưa Nhờ sự hỗ trợ tích cực của các công ty thuốc BVTV trên địa bàn TP HCM, liên tổ sản xuất rau đã triển khai mạnh mẽ các mô hình thí điểm về sử dụng các chế phẩm sinh học trên rau và hỗ trợ tập huấn về kỹ thuật sản xuất rau an toàn. Liên tổ đã có hợp đồng lâu dài với các đơn vị mua rau tại Tp HCM và bán sản phẩm có gắn nhãn hiệu của Liên tổ Tân Phú Trung. Ngoài ra liên tổ Tân Phú Trung còn được sự hỗ trợ mạnh mẽ của Ban an toàn thực phẩm Tp HCM và trạm BVTV của huyện trong việc kiểm tra phát hiện dư lượng thuốc BVTV trên rau, thực hiện việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm thông qua việc gắn nhãn hiệu cho sản phẩm.

Bài học kinh nghiệm từ chuyến tham quan

Các đơn vị sản xuất rau an toàn ở Đà Lạt và Củ Chi phát triển thành công mô hình sản xuất rau an toàn là nhờ gắn kết được người sản xuất và người tiêu thụ, sản xuất rau an toàn đúng quy trình và đảm bảo chất lượng ổn định. Rau an toàn phân biệt được với rau thường nhờ có nhãn hiệu và đảm bảo của đơn vị sản xuất nên có giá bán cao hơn, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên.   

Qua chuyến tham quan, nông dân và HTX rất phấn khởi và nhận định là có khả năng áp dụng mô hình sản xuất rau HTX Xuân Hương – Đà Lạt và Liên tổ Tân Phú Trung - Củ Chi để tổ chức kênh tiêu thụ rau an toàn từ Chợ Mới sang Long Xuyên và có thể xuất khẩu rau an toàn sang thị trường Campuchia. Điều cần thiết trong thời gian tới là ngành Nông nghiệp phải là đầu mối trong việc hỗ trợ cho HTX của huyện kết nối với người tiêu thụ cụ thể  là các bếp ăn tập thể tại các công ty, Coopmart Long Xuyên... để mở rộng thị trường tiêu thụ.

Với cách làm đó, hy vọng sẽ mở ra một hướng đi mới cho cây màu tại huyện Chợ Mới nói riêng và của tỉnh An Giang nói chung trong việc phát triển mô hình sản xuất rau an toàn, thực hiện phương châm cung cấp sản phẩm đạt tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn và chất lượng đến người tiêu dùng.